Ayrılık kaygısı bozukluğu, bireyin bağlanma figüründen ayrılma ya da ayrılma beklentisi karşısında gelişimsel düzeyle orantısız bir korku ve sıkıntı yaşamasıyla karakterize edilir. Çocukluk döneminde daha sık görülmekle birlikte, DSM-5 ile birlikte yetişkinlerde de tanı konulabilen bir bozukluk olarak kabul edilmiştir. Çocuklarda okula gitmek istememe, yalnız uyuyamama, ebeveynin başına kötü bir şey geleceğine dair yoğun kaygı ve fiziksel yakınmalar (karın ağrısı, baş ağrısı) en sık görülen belirtilerdir.
Bowlby'nin bağlanma kuramı, ayrılık kaygısının anlaşılmasında temel bir çerçeve sunar. Güvenli bağlanma geliştiremeyen çocuklar, bakım verenlerinden ayrıldıklarında aşırı sıkıntı yaşamaya daha yatkındır. Kaygılı-ambivalent bağlanma örüntüsü, ayrılık kaygısı bozukluğuyla en güçlü ilişkiyi göstermektedir. Ayrıca travmatik ayrılık deneyimleri, ebeveyn kaybı veya ebeveynin aşırı koruyucu tutumu da bozukluğun gelişiminde risk faktörleri arasında yer alır. Yetişkinlerde ayrılık kaygısı genellikle romantik partnere veya çocuklara yönelik aşırı kaygı biçiminde ortaya çıkar.
Tedavide bilişsel davranışçı terapi hem çocuklarda hem yetişkinlerde etkili bir yaklaşımdır. Çocuklarla çalışırken ebeveyn eğitimi tedavinin ayrılmaz bir parçasını oluşturur. Kademeli ayrılma egzersizleri, baş etme becerilerinin öğretilmesi ve olumsuz düşüncelerin yeniden yapılandırılması tedavinin temel bileşenleridir. Oyun terapisi, özellikle küçük çocuklarda duygusal ifadeyi kolaylaştırması nedeniyle tercih edilen bir yöntemdir.
Ayrılık kaygısı yaşayan çocuğunuz veya kendiniz için sabırlı ve tutarlı bir yaklaşım benimsemek kritik öneme sahiptir. Kaçınma davranışını desteklemek yerine kademeli olarak bağımsızlığı teşvik etmek uzun vadede yararlı olacaktır. Ayrılık anlarında sakin, güven verici ve tutarlı olmak çocuğun güvenlik hissini güçlendirir. Belirtiler günlük işlevselliği bozuyorsa mutlaka profesyonel destek almanız önerilir.